Wie een nieuw matras koopt, krijgt er bijna altijd dezelfde vraag bij: zal de bodem eronder ook meteen vernieuwd worden? In de winkel is het antwoord zelden nee, en het liefst wordt er een verstelbare uitvoering uit de hogere prijsklasse bij gelegd. Onafhankelijk onderzoek wijst een andere kant op. Het verschil dat een dure bodem maakt voor hoe je ligt, blijkt kleiner dan vrijwel iedereen aanneemt. Er is wel degelijk een punt waarop de bodem uitmaakt, maar dat is niet het punt waar in de winkel op gehamerd wordt.
Tien bodems, van twaalf euro tot boven de duizend
Stiftung Warentest legde tien bedbodems naast elkaar, uiteenlopend van twaalf euro tot ruim duizend euro voor een eenpersoonsuitvoering. Ter vergelijking bouwden de onderzoekers er zelf nog een bij, van vurenhouten latten. De Consumentenbond vatte de uitkomst samen in één zin die het hele verkooppraatje onderuit haalt: er was bijna geen verschil tussen de spaanplaat en de bedbodems.
Alle geteste bodems kregen voor hun invloed op de ligeigenschappen het oordeel matig. De zelfgebouwde lattenbodem kwam uit op redelijk en deed het daarmee beter dan elk exemplaar in de test, inclusief de bodems van boven de duizend euro.
Dat wil niet zeggen dat een bodem niets doet. Het betekent dat het matras bepaalt hoe je ligt, en dat de bodem daar veel minder aan toevoegt dan de prijskaartjes suggereren. Wie twijfelt of er bij een nieuw matras meteen een dure bodem hoort: het onderzoek geeft weinig aanleiding om daar het grootste deel van het budget naartoe te schuiven.
Waar de bodem wél over gaat: lucht
Een mens verliest ’s nachts vocht, en dat vocht moet ergens heen. Het zakt door het matras naar beneden en verdampt aan de onderkant. Daarvoor is ruimte nodig. De Consumentenbond hanteert daarvoor een concrete vuistregel: de bodem moet minstens de helft van het matras vrijlaten. Wordt meer dan de helft afgedekt, dan kan het vocht niet weg en stijgt de kans op schimmel in het matras.
Daarmee is in één keer duidelijk waarom een lattenbodem doet wat een dichte plaat niet doet. Niet omdat de latten je rug beter ondersteunen, maar omdat er lucht tussen zit. Om dezelfde reden raadt de Consumentenbond af om een matrasbeschermer tussen de bodem en het matras te leggen. Wat daar ligt, sluit af.
Dit is ook het punt waarop echt bezuinigen misgaat. Een plaat multiplex onder een matras is geen slimme besparing maar een schimmelrisico, en dat kost uiteindelijk het matras.
De bodem gaat twee keer zo lang mee als het matras
Een matras gaat acht tot tien jaar mee. Een bodem haalt daar ongeveer het dubbele van, zolang hij niet doorzakt of breekt. In de praktijk koop je dus één bodem per twee matrassen.
Dat draait de rekensom om. De vraag is niet wat deze bodem waard is naast dit matras, maar of deze bodem straks ook onder het volgende matras past. Daarmee wordt de maat belangrijker dan de uitvoering. Een bodem in een courante maat die over tien jaar nog steeds onder een standaardmatras ligt, levert meer op dan een dure constructie die op één specifiek matras is afgestemd.
Praktisch komt het hierop neer: kies een gangbare maat en een eenvoudige, stevige uitvoering, en steek het verschil in het matras. In die categorie vallen bijvoorbeeld de lattenbodems van Maci Home, in standaardmaten van 70 tot 90 centimeter breed. Geen verstelmechaniek, wel de maatvoering waar je over tien jaar nog iets aan hebt.
Wanneer de bodem wél vervangen moet worden
Uit het onderzoek volgt niet dat je een oude bodem eeuwig kunt laten liggen. Het volgt er wel uit dat de reden om te vervangen een andere is dan comfort. Een bodem is aan vervanging toe wanneer hij zijn werk niet meer doet, en dat is zichtbaar en voelbaar.
Leg het matras er een keer af en kijk naar de latten. Latten die zichtbaar doorhangen terwijl er niets op ligt, komen niet meer terug. Gebroken of gescheurde latten laten het matras er plaatselijk in zakken, en dat voel je als een kuil die niet uit het matras zelf komt. Ook de rubberen houders waarin de latten liggen worden hard en scheuren; zitten er latten los, dan schuiven ze weg zodra je draait.
Twijfel je of de kuil in je bed van het matras of van de bodem komt, dan is dat eenvoudig te testen. Leg het matras een nacht op de vloer. Ligt het dan merkbaar anders, dan zit het probleem in de bodem. Blijft het gelijk, dan is het matras toe aan vervanging en heeft een nieuwe bodem weinig zin.
Waar je dan wel op let
- Laat de bodem minstens de helft van het matras vrij, zodat het vocht eruit kan.
- Leg niets tussen de bodem en het matras. Een beschermer hoort erboven, niet eronder.
- Kies de maat op het matras dat je nu koopt én op het formaat dat je over tien jaar waarschijnlijk nog steeds gebruikt.
- Controleer de garantievoorwaarden van het matras zelf. Sommige fabrikanten van schuimmatrassen stellen eisen aan de bodem eronder, en die voorwaarden verschillen per merk. Ga daarvoor af op het matras dat je koopt in plaats van op een algemeen getal dat online rondgaat.
- Een verstelbare bodem is alleen zinvol als je het verstellen ook echt gebruikt, bijvoorbeeld om rechtop te lezen. Voor de ligkwaliteit zelf koop je er weinig mee.
Het matras verdient het geld, niet de bodem
De uitkomst van de test is niet dat bodems onbelangrijk zijn. Het is dat ze een andere taak hebben dan verkopers vaak schetsen. Een bodem moet stevig zijn, de juiste maat hebben en lucht doorlaten. Dat kan voor een fractie van duizend euro.
Het comfort waar het je om te doen is, zit in het matras. Dat is ook de aankoop die na acht tot tien jaar weer terugkomt, terwijl de bodem er dan nog gewoon ligt. Wie het budget zo verdeelt, houdt geld over voor het onderdeel dat er ’s nachts daadwerkelijk toe doet.
